Budżetowe pomysły Unii do poprawki

Walka o kształt i pieniądze w ramach przyszłej perspektywy budżetowej na lata 2014- -20 zaczyna się dopiero teraz. Wprawdzie o nowym rozdaniu funduszy europejskich mówimy od ponad roku, a Komisja Europejska (KE) opublikowała pakiet projektów rozporządzeń w październiku ubiegłego roku, jednak właściwe negocjacje rozpoczęły się dopiero w ostatnich tygodniach.

Dlaczego? Podczas unijnej prezydencji Polsce trudno było otwarcie wyrażać swoje stanowisko. Teraz rząd może powiedzieć wprost, co mu się nie podoba w unijnych propozycjach.

Chcą sięgać nie po swoje

— Sugerowaliśmy, aby na początku rozmawiać o tym, co chcemy z polityki spójności uzyskać, a dopiero potem o pieniądzach. Niestety, przewodniczący Unii Europejskiej Duńczycy najpierw chcą mówić o pieniądzach, a nie o programach — mówi Elżbieta Bieńkowska, minister rozwoju regionalnego.

Propozycje KE w wielu miejscach są zbieżne z kierunkiem, który sugerowały polskie władze przez ostatnie cztery lata. Chodzi np. o koncentrowanie pomocy na regionach najsłabiej rozwiniętych. Jednak ministerstwo znalazło kilkadziesiąt zapisów, które ocenia negatywnie.

— Sprzeciwiamy się wydzieleniu z Funduszu Spójności 10 mld EUR na nowy fundusz Łącząc Europę (Connecting Europe Facility — CEF). Nie ma tu podziału na tzw. koperty narodowe, czyli przyznanej puli dla każdego kraju, a o tym, które projekty miałyby szansę na wsparcie, decydowałaby KE. To próba sięgnięcia do Funduszu Spójności przez kraje, które nie są uprawnione do korzystania z tych pieniędzy — uważa minister Bieńkowska.

VAT nie będzie kosztem

Ministerstwo nie zostawia też suchej nitki na pomyśle ograniczenia możliwości uzyskania zwrotu VAT. Po zmianach proponowanych przez KE polskie samorządy mogłyby zapomnieć o korzystaniu z odliczania tego podatku jako wydatku kwalifikowanego.

— Nie ma co się oszukiwać, to będzie trudna sprawa do wynegocjowania, bo w wielu państwach członkowskich panuje przekonanie, że zachowanie tzw. kwalifikowalności VAT to wspieranie polskiego budżetu z funduszy UE. Zapomina się jednak, że zniesienie tej zasady spowoduje poważne utrudnienia, np. dla samorządów w realizowaniu projektów inwestycyjnych, bo bardzo zwiększy ich wkład własny. Będziemy o tym dyskutować — mówi Konrad Niklewicz, wiceminister rozwoju regionalnego.

Polska ma też zastrzeżenia, m.in. do proponowanej przez KE warunkowości przydzielania funduszy unijnych oraz sztywnej struktury i rozdziału na poszczególne zadania (tzw. ring-fencing).

— To absurdalne, aby we wszystkich regionach obowiązywała taka sama struktura. To powinno być ustalane dla każdego indywidualnie — ocenia Bieńkowska. Eksperci zgadzają się z większością ministerialnych uwag.

— Widać, że resort przeprowadził solidną analizę. Jego propozycje idą w dobrym kierunku i wytykają błędy, które rzeczywiście nie powinny znaleźć się w funduszu spójności. Tak jest chociażby z instrumentemŁącząc Europę. Brakuje mi jednak kilku rozwiązań, np. zbliżających politykę spójności do polityki obszarów wiejskich — mówi Jerzy Kwieciński, wiceprezes Europejskiego Centrum Przedsiębiorczości.

Ministerstwo liczy, że negocjacje unijnych rozporządzeń zakończą się do końca tego roku. Jednocześnie powstawać będą zręby przyszłych programów operacyjnych, aby nowa polityka spójności weszła w życie od 2014 r. Jednak, zdaniem ekspertów, ten termin jest zupełnie nierealny.

Jak resort rozwoju regionalnego ocenia propozycje Komisji Europejskiej dotyczące nowej polityki spójności (wybrane punkty)

+

• Objęcie pomocą wszystkich regionów UE i skoncentrowanie pieniędzy na słabiej rozwiniętych
• Szczególne warunki wsparcia dla regionów, które po raz pierwszy przekroczyły granicę PKB na poziomie 75 proc. średniej UE-27
• Utrzymanie udziału Funduszu Spójności na poziomie 1/3 całości budżetu państw, które z niego korzystają
• Wprowadzenie rocznych zaliczek związanych z realizacją polityki spójności
• Elastyczność w przesuwaniu budżetów pomiędzy różnymi kategoriami regionów

-

• Wydzielenie 10 mld EUR z Funduszu Spójności na nowy fundusz „Łącząc Europę”
• Ograniczenie zwrotu VATNarzucanie regionom odgórnych i sztywnych pułapów wykorzystania funduszy na wybrane cele
• Zasada warunkowości przydzielania funduszy unijnych (w połączeniu z czynnikami makroekonomicznymi)
• Nieuzasadnione wydłużenie procedur dla dużych projektów
• Niezadowalające rozwiązania w zakresie wspierania projektów z wielu funduszy